Language Switcher Fallback

Vandaag in het Financieel Dagblad

Politie en justitie ontevreden over naleven meldplicht voor ongebruikelijke transacties

Vasco van der Boon, Den Haag

De overheid voert de strijd tegen witwassen op. ‘Melden van ongebruikelijke transacties is onvoldoende gemeengoed’, zegt de ­officier van justitie.

Na Groot-Brittannië is Nederland het land dat in Europa de meeste ongebruikelijke financiële transacties meldt. Vorig jaar waren dat er zo’n 163.000. Doen Nederlanders zo veel vreemde dingen met hun geld? Of is de naleving van de meldplicht voor ongebruikelijke financiële transacties hier voorbeeldig?

Allebei onjuist, blijkt uit een gesprek met officier van justititie Yvonne van der Meer van het in fraudebestrijding gespecialiseerde Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie, en Hennie Verbeek-Kusters, hoofd van de ­Financial Intelligence Unit (FIU) waar ongebruikelijke transacties moeten worden gemeld.

‘Vergeleken met andere Europese landen wordt in Nederland vaak melding gemaakt van ongebruikelijke transacties, maar dat komt doordat de financiële sector in Nederland groot en goed ontwikkeld is’, legt Verbeek-Kusters uit.

Zo’n 90% van de in Nederland gemelde transacties zijn ‘money transfers’ naar het buitenland. Daarbij gaat het om een groot aantal transacties voor kleine bedragen. Verbeek-Kusters: ‘Doordat in Nederland elke money transfer van meer dan € 2000 moet worden gemeld, krijgt de FIU veel meldingen.’

Toch is de Nederlandse overheid ontevreden over het meldgedrag. Yvonne van der Meer: ‘Begin dit jaar zijn we bij elkaar gaan zitten om te kijken hoe het ervoor staat met het melden in Nederland. Onze conclusie is dat we nog niet achterover kunnen zitten. Melden is nog onvoldoende gemeengoed.’

De overheid ziet drie lacunes. Sommige beroepsgroepen blijven sterk achter bij het melden van ongebruikelijke transacties. Zo komen de advocatuur en makelaardij jaar in jaar uit in de jaarverslagen van de FIU-NL terug.

Dan zijn er de ‘spiegelbeelden’, zegt officier van justitie Van der Meer, die niet kloppen. Een ongebruikelijke transactie wordt door de ene partij wel bij de autoriteiten gemeld, terwijl van de overzijde van de transactie geen melding komt.

Bij veel ongebruikelijke transacties is een keten van partijen betrokken. Het OM en de FIU constateren onverklaarbare leemtes in de meldingen van de keten. Een voorbeeld daarvan zijn weer de makelaars. Het gros van de meldingen door notarissen van ongebruikelijke transacties houdt verband met de verkoop van onroerend goed. Hoe kan het dan dat vrijwel nooit een makelaar een vreemde transactie rapporteert?

Om een ‘signaal’ aan de samenleving te geven, heeft de overheid woensdag een geconcentreerde gelijktijdige actie ondernomen. In zes zaken is een strafrechtelijk onderzoek gestart wegens vermoede schending van de meldplicht. Daarbij zijn twee notariskantoren, drie autoverkoopbedrijven en een botenhandelaar op de korrel genomen. Van der Meer kondigt minimaal een tweede actiedag aan in de herfst, waarin notarissen en makelaars in het vizier komen.

‘Dit is ook een signaal aan degenen die wél melden’, zegt Kusters. ‘Melden kan iemand klanten en omzet kosten. Niet-melden vervalst de concurrentie. Met de strafrechtelijke acties laten we een beroepsgroep zien dat niet-melden niet meer de makkelijkste weg is.’

Van der Meer wil af van het schouderophalen over het schenden van de meldplicht. ‘Ongebruikelijke transacties zijn vaak het voorportaal van het witwassen van criminele winsten. Ik wil niet meer dat een crimineel berekenend zijn vijf jaar celstraf kan uitzitten en dan weer van zijn criminele winst kan genieten. Misdaad mag niet lonen.’

Van der Meer bestrijdt dat notarissen best goed melden. ‘Notarissen als poortwachter moeten ­superinteger zijn.’

En de cashbetalingen aan advocaat Moszkowicz? ‘We kijken ernaar. Ook wij lezen de kranten.’

‘Ongebruikelijke transacties zijn vaak het voorportaal van het witwassen van criminele winsten’