In de afgelopen jaren speelden meerdere grote grensoverstijgende witwas- en fraudezaken in Europa waarbij kwetsbaarheden in de financiële sector werden blootgelegd. Deze zaken maakten duidelijk dat criminelen de verschillen tussen landen en financiële instellingen juist benutten. Om dat beter aan te pakken, heeft de Europese Unie besloten de regels, waar mogelijk, in alle lidstaten gelijk te trekken. Ook moet dit nieuwe pakket zorgen voor betere samenwerking: meer uitwisseling van informatie tussen landen en beter toezicht via één Europese toezichthouder. Al die maatregelen samen moeten het stelsel effectiever maken: signalen van mogelijk witwassen kunnen sneller en gerichter worden opgepakt en het wordt criminelen lastiger gemaakt om financiële stelsels in Europa te misbruiken.

Het Europese anti-witwaspakket bestaat uit meerdere onderdelen, namelijk twee verordeningen en een richtlijn. Een verordening is een verplichte wet die rechtstreeks in alle EU-lidstaten hetzelfde geldt. Een richtlijn bevat doelen en verplichtingen die lidstaten moeten bereiken, maar landen mogen zelf bepalen hoe zij deze regels in hun nationale wetgeving opnemen. Hier komen ze op een rijtje:
De eerste verordening Anti Money Laundering Authority Regulation (AMLAR) gaat over de oprichting van een Europese toezichthouder, de Anti Money Laundering Authority: AMLA. Die is actief sinds juli 2025 en is gevestigd in Frankfurt. De AMLA zorgt ervoor dat lidstaten hun anti-witwaswetgeving beter uitvoeren. Ze krijgt AMLA per juli 2027 direct toezicht op 40 grote financiële instellingen en indirect toezicht op de nationale toezichthouders in de lidstaten. Vanuit AMLA komen uitvoeringsnormen en richtsnoeren waar melders zich aan moeten houden, daarover verderop meer. Ook zal AMLA de samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de verschillen de FIU’s in de lidstaten bevorderen.
AMLR, Anti Money Laundering Regulation. Deze verordening harmoniseert de regels binnen de Europese Unie. Het bevat bijvoorbeeld voorschriften over klantenonderzoek, melders moeten daarvoor een risico-gebaseerde benadering hanteren. Ook behandelt de AMLR interne procedures en het melden van verdachte transacties aan de Financial Intelligence Unit (FIU). Door deze uniforme regels gaan in alle lidstaten grotendeels dezelfde verplichtingen gelden voor meldingsplichtige entiteiten. Dit moet bijdragen aan een effectievere bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering en een gelijk speelveld binnen de Europese Unie.
AMLD6, de zesde Anti Money Laundering Directive. Dit is een richtlijn. Eerdere richtlijnen zijn al omgezet in de Wwft. In deze specifieke richtlijn staan regels over hoe lidstaten hun anti-witwasstelsel moeten inrichten en hoe autoriteiten, toezichthouders en FIU’s samenwerken.
Ook staat in de AMLD6 dat de FIU meldingsplichtige entiteiten kan verzoeken om een transactie op te schorten. Of opdracht kan geven om voor een bepaalde periode transacties te monitoren.
 

De AMLR gaat de Wwft voor een groot deel vervangen, waaronder de voorschriften voor de meldplicht. De wetgeving voor o.a. de FIU en toezichthouders blijft nationaal, rekening houdend met de voorschriften in de richtlijn. Dit wordt opgenomen in een nieuwe nationale wet, de Iwt: de Implementatiewet ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering, waarmee in juli 2027 de Wwft komt te vervallen.

Meldingsplichtige instellingen krijgen dus te maken met zowel rechtstreeks geldende Europese regels (de AMLR) als nationale wetgeving (De AMLD6 omgezet in de Iwt). Maar er is meer.
Veel onderdelen uit de richtlijn en de verordening worden namelijk nog verder uitgewerkt in technische normen, richtsnoeren en aanbevelingen. Deze documenten geven meer detail en praktische uitleg over hoe de regels moeten worden toegepast. Voor melders is het daarom belangrijk om niet alleen de wetteksten te volgen, maar ook deze nadere uitwerking, omdat die uiteindelijk bepaalt hoe de verplichtingen er in de praktijk uitzien.
 
Hieronder de aanvullende documenten op een rijtje
 
Technische normen, onder te verdelen in:
Regulatory Technical Standards (RTS) > De wet zegt wat er moet gebeuren; de RTS beschrijft hoe bepaalde eisen moeten worden ingevuld. Er wordt bijvoorbeeld een RTS gemaakt voor de vereiste informatie van klantonderzoek.
Implementing Technical Standards (ITS) > Een ITS zorgt ervoor dat regels in de hele EU op dezelfde manier worden toegepast. Het gaat vaak om formats, procedures, sjablonen of technische specificaties. Bijvoorbeeld welke gegevens in een melding aan de FIU verplicht zijn om in te vullen.
Richtsnoeren: geven uitleg over hoe regels moeten worden toegepast. AMLA gaat richtsnoeren publiceren over de indicatoren van verdachte activiteiten of gedragingen. Ze helpen poortwachters te bepalen in welke gevallen er sprake kan zijn van witwassen, criminele activiteiten of terrorismefinanciering.
Aanbevelingen: bedoeld om gewenst gedrag of goede praktijken te stimuleren. AMLA zou kunnen aanbevelen dat instellingen deelnemen aan publiek-private samenwerkingen.
 
Voor alle hierboven genoemde voorbeelden geldt dat AMLA op moment van schrijven nog geen officiële RTS, ITS en richtsnoeren heeft opgesteld over de meldingsplicht.

AMLA werkt de nieuwe anti-witwasregels de komende jaren verder uit. Veel van deze uitwerkingen worden vooraf ter consultatie gepubliceerd, zodat belanghebbenden, zoals poortwachters, hierop kunnen reageren.
De consultaties hebben onder meer betrekking op RTS en ITS over onderwerpen zoals:
de informatie die in een melding moet worden opgenomen
de uitvoering van het klantonderzoek;
de toepassing van een risicogebaseerde aanpak;
interne beleids- en controlemaatregelen;
de uitwisseling van informatie tussen instellingen en toezichthouders;
rapportageverplichtingen en standaardformats.
 
Voor meldingsplichtige instellingen zijn deze consultaties relevant, omdat zij hiermee invloed kunnen uitoefenen op de praktische uitwerking van de Europese regels. AMLA nodigt stakeholders uit om te reageren en organiseert daarnaast openbare hoorzittingen. Op de website van de AMLA Public Consultations kunt u zien welke consultaties al hebben plaatsgevonden en welke er nog op de agenda staan. 

Het nieuwe Europese anti-witwaspakket brengt voor meldingsplichtige entiteiten vooral meer harmonisatie en enkele praktische wijzigingen met zich mee. Zo worden de regels voor klantonderzoek, risicobeoordeling en het vaststellen van uiteindelijk belanghebbenden (UBO’s) in de hele EU geharmoniseerd. Dit betekent dat instellingen hun interne processen vaker op één Europese standaard kunnen baseren in plaats van op nationale verschillen.
Door de technische standaarden en richtsnoeren kan de praktische invulling van bijvoorbeeld risicobeoordelingen en het melden van verdachte transacties op onderdelen veranderen. Daarover zal in aanloop naar juli 2027 meer duidelijk worden.
Ook zijn er veranderingen ten aanzien van de meldingsplicht, daarover leest u meer in de volgende vraag.
Tot slot geldt voor sommige handelaren en krediet- en financiële instellingen dat zij naast het melden van vermoedens van witwassen of terrorismefinanciering, ook een mededeling moeten doen  aan de FIU. In artikel 74 van de AMLR is een drempelgebonden mededelingsplicht opgenomen. Deze verplichting staat los van een vermoeden van witwassen. Artikel 74 bepaalt dat bepaalde transacties altijd aan de FIU moeten worden gemeld wanneer zij betrekking hebben op de verkoop van bepaalde hoogwaardige goederen. Het gaat om:
motorvoertuigen met een koopprijs van € 250.000 of meer;
vaartuigen met een koopprijs van € 7.500.000 of meer;
luchtvaartuigen met een koopprijs van € 7.500.000 of meer.

De kern van de meldplicht blijft hetzelfde: meldingsplichtige entiteiten moeten transacties melden wanneer zij weten, vermoeden of redelijkerwijs kunnen vermoeden dat geldmiddelen of activiteiten opbrengsten zijn van criminele activiteiten of verband houden met terrorismefinanciering of criminele activiteiten. Wel wordt de Europese uitwerking van deze meldplicht geharmoniseerd. In de nieuwe situatie worden de criteria voor het herkennen van verdachte transacties en de manier waarop instellingen dit moeten beoordelen in grotere mate Europees uitgewerkt.
Een belangrijke verandering is dat Nederland overgaat van het melden van ongebruikelijke transacties naar het melden van verdachte transacties, in lijn met de Europese verordening. Waar nu nog wordt gewerkt met objectieve en subjectieve indicatoren om te bepalen of een transactie ongebruikelijk is, komt de nadruk straks te liggen op een subjectieve beoordeling of een transactie verdacht is.
Er komen meer gestandaardiseerde eisen voor de informatie die in een melding moet worden opgenomen en voor de manier waarop deze wordt ingediend bij de FIU.
Ook krijgen melders te maken met nieuwe datastandaarden voor de aanlevering van meldingen wat betekent dat er veranderingen zullen komen in de meldformulieren.

Onder de zesde anti-witwasrichtlijn (AMLD6) worden de bevoegdheden van alle Europese FIU’s meer geharmoniseerd en uitgebreid. Dit lost het probleem op dat witwassers misbruik maken van lidstaten waar de FIU minder slagkracht of tragere procedures heeft.
Met het nieuwe pakket krijgt ook FIU-Nederland meer bevoegdheden, waar u als melder ook mee te maken kunt krijgen.
Allereerst de opschortingsbevoegdheid. FIU-Nederland kan een meldingsplichtige entiteit verplichten een transactie tijdelijk niet uit te voeren of een tegoed ter grootte van de transactie te bevriezen.Deze bevoegdheid heeft FIU-Nederland sinds juli 2026 al in de Wwft. Dezelfde bevoegdheid is ook opgenomen in het Europese pakket, met een ruimere reikwijdte.
Een tweede nieuwe bevoegdheid waar melders mee te maken kunnen krijgen is de monitoringsbevoegheid. FIU-Nederland kan meldingsplichtige entiteiten opdragen om gedurende een door de FIU bepaalde periode transacties of activiteiten te monitoren die worden uitgevoerd via een of meer bankrekeningen of betaalrekeningen, cryptoactivarekeningen of andere zakelijke relaties, die door de meldingsplichtige entiteit worden beheerd voor een persoon aan wie een aanzienlijk risico verbonden is. De instelling moet hierover verslag uit te brengen aan de FIU-Nederland.
Met de attendeerbevoegdheid kan FIU-Nederland meldingsplichtige entiteiten waarschuwen over informatie die relevant is voor de uitvoering van het klantonderzoek, dit kan betrekking hebben op: specifieke soorten transacties of activiteiten, specifieke personen of specifieke geografische gebieden met een significant risico. 

FIU-Nederland krijgt niet alleen meer bevoegdheden maar ook meer plichten. Een daarvan gaat over de terugkoppeling aan meldingsplichtige entiteiten. In de Iwt is de verplichting opgenomen dat de FIU minimaal jaarlijks op meldergroep-niveau gerichte feedback geeft op de kwaliteit van de meldingen.