Door de ogen van een melder: vermoeden van sanctieontwijking via luxegoederen
Ivonne werkt als customer due diligence risk analyst bij een grote betaaldienstverlener. In deze rol voert ze onder meer Know Your Customer-onderzoeken uit en analyseert ze potentiële risico’s op witwassen en onderliggende delicten, waaronder sanctieontwijking. In deze casus laten we zien hoe en waarom Ivonne een vermoeden krijgt van sanctieontwijking door een persoon, specifiek via de aankoop van luxegoederen.
Interessante transactie
De betaaldienstverlener waar Ivonne werkt, verwerkt dagelijks een groot aantal transacties. Met de meeste transacties is niets aan de hand. Maar soms valt er iets op dat niet direct te verklaren is. Zoals in deze casus. Als Ivonne ’s ochtends inlogt op haar computer en een alert in het transactiemonitoringsysteem onderzoekt, valt haar oog op een opmerkelijke transactie.
Buitenlandse betaalkaart
Ivonne ziet dat een persoon de avond ervoor vanuit Rusland een betaalpoging heeft gedaan bij een webshop van een luxe modehuis in Frankrijk. Dit ziet ze dankzij het IP-adres. Ze checkt met welke betaalkaart de persoon de aankoop wilde doen, en ziet dat het gaat om een buitenlandse betaalkaart uit een ‘omzeilingsland’. Dit is een land dat geen sancties heeft opgelegd aan Rusland. De betaaldienstverlener is zeer alert op sanctieontwijking, en wijst betalingen vanuit Rusland automatisch af. De betaalpoging is dus mislukt.
Ander land, zelfde betaalkaart
Dan ziet Ivonne dat er kort na deze poging een betaling plaatsvindt bij het modehuis met dezelfde betaalkaart. Echter wordt er nu ineens vanuit een ander land betaald. Bij Ivonne gaan nu de alarmbellen af, want dit duidt op sanctieontwijking. Daarbij wordt vaker gebruikgemaakt van een VPN, weet ze. Om gegevens te versleutelen en IP-adressen te maskeren, zodat de echte locatie van de koper niet zichtbaar is.
Verzendadres in omzeilingsland
Om het vermoeden van sanctieontwijking verder te kunnen staven, zoekt Ivonne door. Ze ziet dat er een e-mailadres is gebruikt dat is gelinkt aan een andere persoon dan de koper. Dit is opnieuw een plusje voor haar vermoeden van sanctieontwijking. Tot slot heeft de koper als verzendadres een postbus opgegeven in een omzeilingsland. Dit soort werkwijzen ziet Ivonne vaker terug bij pogingen om goederenstromen minder transparant te maken. Haar vermoeden is dat een tussenpersoon in het omzeilingsland de goederen ophaalt en vervolgens doorstuurt naar Rusland.
Melding
Deze combinatie van factoren maakt dat Ivonne de transactie aanmerkt als ongebruikelijk en hiervan melding doet bij de FIU-Nederland. In haar melding legt ze uit wat ze ziet en wat er volgens haar ongebruikelijk is. Ook voegt ze de relevante transactiegegevens bij. En ze onderbouwt waarom zij een vermoeden heeft van sanctieontwijking.
Vanaf hier is de analist van FIU-Nederland aan zet. Die analyseert de ongebruikelijke transactie om te bepalen of deze verdacht is. “Bij FIU-Nederland ontvangen we vaker meldingen zoals die van Ivonne,” vertelt onze analist Maria. “In deze melding en in onze eigen analyse zagen we meerdere indicatoren die wijzen op sanctieontwijking, zoals het gebruik van een VPN, een buitenlandse betaalkaart en verzending van goederen naar een land dat vaker wordt gebruikt om sancties te omzeilen. Dit was aanleiding om de transactie verdacht te verklaren en te delen met de opsporing.”
Melden áltijd belangrijk
Omdat het hoofdkantoor van de betaaldienstverlener in Nederland is gevestigd, geldt hier de meldplicht voor ongebruikelijke transacties. Volgens Maria zit de complexiteit vooral in het internationale karakter van dit soort constructies: “Hoewel de financiële afhandeling via Nederland loopt en/of hier wordt gemeld, bevinden de betrokken personen – zoals kopers en tussenpersonen – zich vaak in het buitenland. Dat maakt het voor Nederlandse opsporingsdiensten lastiger om direct op te treden. Wanneer wij een melding echter als verdacht aanmerken, kunnen we deze delen met FIU’s in andere landen. Bijvoorbeeld in Duitsland, Frankrijk of Spanje. Dan kan zo’n melding alsnog leiden tot vervolgactie, als de koper of tussenpersoon zich in dat land bevindt. Daarom zijn meldingen zoals die van Ivonne altijd van groot belang.”
Sanctieomzeiling door de aankoop van luxegoederen herkent u aan één of meer van de volgende signalen:
- Mismatch tussen de naam en identiteit van de kaarthouder en de koper.
- Gebruik van een betaalkaart uit een ander land dan het land waar de koper zich bevindt of waar de aangekochte goederen naartoe gaan (vaak van een omzeilingsland).
- Het IP-adres toont aan dat de koper zich bevindt in een omzeilingsland of in een land waarop sancties van toepassing zijn.
- Er vinden kort na elkaar betalingen plaats uit verschillende landen, de eerste keer uit een land waarop sancties van toepassing zijn. De tweede keer vindt de betaling plaats vanuit een ander land, maar nu gebruikt de koper een VPN-verbinding (om gegevens te versleutelen en het IP-adres te maskeren).
- De betaalrekening komt niet overeen met het verzendadres.
- De koper heeft een e-mailadres met een domeinextensie die overeenkomt met een land waarop sancties van toepassing zijn.
- De betaling vindt plaats vanuit een ander land dan het adres op de factuur. Bijvoorbeeld: de betaling vindt plaats vanuit Griekenland via een Grieks rekeningnummer, maar op de factuur staat een adres in Belarus.